fa ناحیۀ خطر (NHZ) در کار با لیزر عمومى General پژوهشي Research <p><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">مقدمه:</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> سازوکارهای آسیب زیست‌شناختی ناشی از نور لیزر هم شامل اثرات گرمایی حاصل از انرژی جذب‌شده و همچنین واکنش‌های فوتوشیمیایی است.</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به&shy;علت توان بالای برخی از آن‌ها پرتوگیری بسیار کوتاه‌مدت لیزر نیز اثرات جبران‌ناپذیری &nbsp;&nbsp;&nbsp;به&shy;همراه خواهد داشت. اکثر جراحات و سوانح در مراکز کار با لیزر به‌واسطۀ بازتاب‌های غیرمنتظره می&shy;باشد و پیش از آن‌که کاربر متوجه شود، حادثه رخ‌داده است. لیزرهای کلاس </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">3B</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و 4 قادرند از&shy;طریق اثرات گرمایی به پوست آسیب برسانند، لیکن خطر اصلی متوجه چشم می&shy;باشد و وخامت آسیب چشمی به انرژی، توان و زاویۀ تابش باریکه بستگی دارد که عمده‌ترین تغییرات وابسته به طول‌موج است[2و3]. در کار با پرتو، فاصله از عوامل حائز اهمیت است. با افزایش فاصله از منبع مولد پرتوی لیزر و افزایش اندازۀ باریکۀ لیزر، چگالی شدت پرتو کاهش می‌یابد ازاین‌رو با مشخص نمودن فاصله‌ای که در آن شدت پرتو کمتر از حد مجاز تابش است، می‌توان کنترل مناسب‌تری بر وضعیت کار پرتوی داشت و با ارزیابی فاصله‌های مختلف، فراخور هر حالت موارد ایمنی مشخصی را به&shy;کار برد[4].</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;line-height:normal;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">روش بررسی:</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">هنگامی‌که بیشینۀ حد مجاز تابش</span></span> برای لیزر مشخص شد<span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">[3]</span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">، ناحیۀ خطر را می‌توان مشخص نمود. ناحیۀ خطر، فضای پیرامون لیزر است که مقدار پرتوی لیزر موجود در آن بیش‌ازحد مجاز تابش است، البته </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">سهم پرتوهای </span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بازتابی و پراکندۀ لیزر را نیز باید در&shy;نظر گرفت. به‌واسطۀ وجود واگرایی، چنانچه فاصله از باریکۀ لیزر (و بازتاب‌های آن) افزایش یابد، چگالی شدت پرتو کاهش خواهد یافت[5] و مکان‌هایی که دارای شدت کمتر از حد مجاز تابش هستند، مرز ناحیۀ خطر خواهد بود. لذا با تعیین ناحیۀ خطر برای لیزرهای مختلف می‌توان مقایسه‌ای بین لیزرهای مختلف انجام داد[6].</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;line-height:normal;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">یافته‌ها:</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">لیزر فارغ از اندازه و توان, دارای خطرات بالقوه می&shy;باشد و ابزاری برای تفریح و سرگرمی نیست. به&shy;هنگام استفاده از باریکه‌های لیزر بایستی فاصلۀ خطر را تعیین نمود. در لیزرهای پزشکی که تنوع طول‌موج و توان وجود دارد نیز در&shy;نظر&shy;گرفتن ناحیۀ خطر از اهمیت به&shy;سزایی برخوردار است.</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;line-height:normal;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:14.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کنترل اجرایی از روش‌های کنترل خطرات لیزر است. ازاین‌رو با تعیین نواحی مختلف در مراکز کار با لیزر می‌توان فراخور هر ناحیه دستورالعمل‌های خاص آن ناحیه را تدوین و اجرا نمود.</span></span></p> <div id="ftn1"> <p></p> </div> ایمنی لیزر, حد مجاز تابش, ناحیۀ خطر 28 24 http://icml.ir/browse.php?a_code=A-10-151-28&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Veisi فاطمه ویسی 1050031947532846002005 1050031947532846002005 No Laboratory Expert, Photonics and quantum Technology Research School, NSTRI پژوهشکدۀ فوتونیک و فن‌آوری‌های کوانتومی, پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای Shahryar Abolhosseini شهریار ابوالحسینی sabolhosseini@aeoi.org.ir 1050031947532846002006 1050031947532846002006 Yes MSc, Laser Safety Officer (LSO), Photonics and Quantum Technology Research School, NSTRI, Tehran, Iran پژوهشکدۀ فوتونیک و فن‌آوری‌های کوانتومی, پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای